Polski kosmopolita

Prościej byłoby napisać, kim Poniatowski nie był. Książę Józef Antoni Poniatowski był polskim patriotą, wrogiem cara, wielbicielem Napoleona, generałem, ministrem wojny, marszałkiem Francji, kawalerem polskiego Orderu Virtuti Militari, pruskiego Orderu Czarnego Orła, francuskiej Legii Honorowej, kawalerem maltańskim i niepoprawnym kobieciarzem.
Był też godnym swojej epoki kosmopolitą. Urodzony w Wiedniu, wychowany w Pradze, z matką rozmawiał po francusku, z przyjaciółmi po niemiecku, a z ojcem i służbą – po polsku. Służył w wojsku cesarskim, w polskich powstaniach i w armii Napoleona, udało mu się jednak wykręcić od służby w armii carskiej. Pogardzał królem Stanisławem Augustem za akces do Targowicy i układy z carycą Katarzyną, ale odmówił udziału w spisku mającym na celu porwanie króla.
Po trzecim rozbiorze Polski stał się najbardziej znanym w Warszawie hulaką i birbantem. Całe życie otaczał się pięknymi kobietami, lecz w jego domu, w warszawskim Pałacu pod Blachą rządziła despotycznie o 10 lat od księcia starsza Henrietta de Vauban. Nigdy się nie ożenił, miał jednak miał dwóch synów z dwóch nieformalnych związków.
Kiedy powstało Księstwo Warszawskie, z powrotem rzucił się w wir polityki: został ministrem wojny, a później dowódcą naczelnym sił zbrojnych. Podczas przygotowań Napoleona do wojny z Rosją prowadził w Paryżu negocjacje z cesarzem i generałami, a w wolnych chwilach - z piękną siostrą Napoleona Pauliną Borghese.
Podczas kampanii 1812 r., w drodze na Moskwę walczył w awangardzie, ale po Borodino doradzał Napoleonowi wstrzymanie ofensywy. Zginął omyłkowo rok później, prawdopodobnie ostrzelany przez Francuzów podczas przeprawy przez rzekę Elsterę. Legenda głosi, że tę śmierć wywróżyła mu w młodości Cyganka mówiąc, że zabije go sroka (po niemiecku Elster).
Odrestaurowane apartamenty księcia Józefa Poniatowskiego można obejrzeć w warszawskim Pałacu pod Blachą. Ekspozycja stała, objęta patronatem Prezydenta RP, przygotowana została specjalnie na polską prezydencję UE.